English
Có những nhịp chuyển động của thành phố diễn ra mỗi ngày đến mức người ta gần như không còn để ý. Một đoàn tàu đi qua, thanh chắn khép lại, dòng xe dừng lại rồi tiếp tục hành trình. Mọi thứ diễn ra bình thường, lặng lẽ như vốn phải thế. Nhưng để có được sự bình thường ấy, luôn có những con người đứng ở phía sau. Họ có mặt từ khi thành phố thức giấc, ở lại khi phố đã lên đèn, bền bỉ với những công việc quen thuộc nhưng chưa bao giờ được phép chủ quan.
Giữa tiếng còi tàu và những đường ray nối dài, những nữ gác chắn đường tàu vẫn hàng ngày đứng ở vị trí của mình. Khi đoàn tàu đến gần, họ quan sát tín hiệu, thực hiện các thao tác cần thiết, bảo đảm hành trình diễn ra an toàn. Công việc lặp lại qua từng ngày, từng ca trực. Những thao tác tưởng chừng quen thuộc ấy vẫn luôn cần sự tập trung và cẩn trọng, để mỗi chuyến tàu đi qua đều được an toàn. Người đi đường có thể chỉ nhìn thấy một thanh chắn được hạ xuống. Với những người phụ nữ đứng bên đường ray, đó là một phần công việc họ đã gắn bó âm thầm hoàn thành nhiệm vụ, để những chuyến tàu đi qua, những hành trình tiếp tục và những người trở về nhà được bình an.
Nữ gác chắn đường tàu thực hiện nhiệm vụ khi đoàn tàu đi qua.Tác giả Huỳnh Mỹ Thuận
Công việc ấy tưởng như giản đơn nhưng không có chỗ cho sự chủ quan. Những ca trực ban đêm, nguy cơ người đi đường cố tình vượt chắn hay va vào rào chắn đòi hỏi người làm nhiệm vụ luôn phải tỉnh táo và cẩn trọng. Chỉ một tín hiệu bị bỏ qua hay một lần đóng chắn không đúng lúc cũng có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của nhiều người. Vì thế, mỗi lần thanh chắn được kéo xuống đúng thời điểm không chỉ là một thao tác nghề nghiệp, mà còn là trách nhiệm được đặt lên vai người phụ nữ đứng bên đường ray. Có thể ngày mai, người đi đường sẽ lại vội vã qua nơi ấy mà không nhớ người đã đứng bên gác chắn trong đêm. Nhưng có lẽ với những người làm công việc này, sự bình yên không cần được gọi tên. Giá trị của công việc đôi khi nằm ở những điều không xảy ra: một chuyến tàu đi qua an toàn, một người dừng lại đúng lúc, một gia đình trở về nhà trọn vẹn.
Từ gác chắn đường sắt, nhịp sống ấy lại tiếp tục trên những con đường của thành phố. Giữa những giao lộ đông đúc, những người phụ nữ làm nhiệm vụ điều tiết giao thông vẫn đứng ở vị trí của mình, hướng dẫn dòng xe, nhắc người đi đường dừng lại đúng lúc và di chuyển an toàn. Có những ngày nắng gắt, có những lúc mưa xuống bất chợt, dòng người vẫn không ngừng chuyển động, còn họ vẫn kiên nhẫn ở đó, góp phần giữ cho những dòng xe không trở nên hỗn loạn, để mỗi hành trình có thể tiếp tục trong trật tự và an toàn.
Khi thành phố còn chưa thức giấc, những người công nhân môi trường đã bắt đầu công việc. Khi nhiều người đã trở về nhà, những nữ y, bác sĩ, điều dưỡng vẫn tiếp tục những ca trực. Trên bục giảng, những nữ giáo viên vẫn kiên nhẫn với từng bài học, từng thế hệ học trò. Trong nhà máy, trên những tuyến đường và ở nhiều vị trí khác, những người phụ nữ vẫn miệt mài với công việc của mình.
Mỗi người một công việc, một hoàn cảnh, một nhịp sống, nhưng cùng góp phần làm nên những điều mà chúng ta thường xem là hiển nhiên: một con đường sạch sẽ vào mỗi buổi sáng, một bệnh viện luôn sáng đèn, một lớp học đầy tiếng cười, một chuyến tàu đi qua an toàn, một dòng xe được điều tiết giữa giao lộ. Những điều ấy không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những câu chuyện lớn, nhưng lại tạo nên cảm giác bình yên của một thành phố. Sự cống hiến đôi khi không nằm ở những điều thật lớn lao, mà ở việc mỗi người vẫn kiên trì làm tốt công việc của mình, dù biết rằng có thể chẳng ai nhớ đến.
Nhìn vào những người phụ nữ đang lặng lẽ giữ nhịp sống hôm nay, có thể thấy một phẩm chất đã được tiếp nối qua nhiều thế hệ. Trong chiến tranh, phụ nữ Nam Bộ từng là những người mẹ, người vợ, nữ giao liên, nữ du kích, thanh niên xung phong và những người lao động nơi hậu phương. Bằng lòng quả cảm và sự hy sinh, họ góp phần gìn giữ gia đình, quê hương và độc lập dân tộc. Hòa bình lập lại, hoàn cảnh và công việc thay đổi, nhưng tinh thần ấy vẫn được tiếp nối bằng tri thức, nghề nghiệp và trách nhiệm với cộng đồng.
Có lẽ vì thế, những câu chuyện được lưu giữ tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ không chỉ thuộc về quá khứ. Một chiếc khăn rằn, một cuốn nhật ký, một bức ảnh hay vật dụng của người nữ giao liên đều giúp chúng ta hiểu hơn về những phẩm chất đã được trao truyền qua nhiều thế hệ: lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, sự kiên cường, đức hy sinh và khát vọng cống hiến.
Những giá trị ấy không nằm yên trong tủ trưng bày. Chúng tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hôm nay – ở người phụ nữ đứng bên gác chắn đường tàu giữa đêm khuya, người làm nhiệm vụ điều tiết giao thông giữa dòng xe đông đúc, người công nhân môi trường trên đường phố lúc bình minh, nữ y, bác sĩ trong ca trực hay những nữ giáo viên lặng thầm trên bục giảng…Những công việc khác nhau, nhưng phía sau tất cả là một tinh thần chung: sống có trách nhiệm, làm tốt công việc của mình và góp phần đem lại những điều tốt đẹp cho cộng đồng.
Lịch sử không chỉ được viết nên bởi những thời khắc phi thường. Bởi phía sau nhịp sống bình yên mà chúng ta vẫn thường đi qua mỗi ngày, luôn có những con người đang âm thầm góp sức làm nên nó. Và trong số những con người ấy, có những người phụ nữ vẫn lặng lẽ cống hiến, để những điều bình thường của hôm nay trở thành một phần đáng trân trọng của ngày mai.
Tài liệu tham khảo:
- Hoài Nhân, “Bóng hồng” đối mặt người nghiện, kẻ say ngay đường tàu. https://thanhnien.vn/Nghề xuyên đêm ở Sài Thành: ‘Bóng hồng’ đối mặt người nghiện, kẻ say ngay đường tàu.
- Thuỷ Tiên, Chuyện nghề của những nữ nhân viên gác chắn đường sắt. https://dantri.com.vn/thoi-su/chuyen-nghe-cua-nhung-nu-nhan-vien-gac-chan-duong-sat-20190119102113568.htm?
- Dung Trần, “Bóng hồng” bên gác chắn. https://vov.vn/the-thao/bong-hong-ben-gac-chan-post1183592.vov
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 17 tháng 08 năm 2026
Huỳnh Thị Kim Loan
Phòng Truyền thông – Giáo dục – Quan hệ Quốc tế
