English
Mỗi tiếng trống lân dồn dập vang lên, khán giả lại đổ dồn ánh mắt ngước nhìn theo bóng dáng chú lân rực rỡ đang chuyển mình trên giàn Mai Hoa Thung. Sau một cú nhún mình bay người qua khoảng cách gần 2 mét giữa hai cọc sắt, chú lân đáp gọn gàng trên chiếc cọc cao nhất cách mặt đất hơn 3 mét. Tiếng vỗ tay vang lên không ngớt tán dương cho một kỹ thuật đạt đến độ hoàn mỹ.
Nhưng khi tiết mục kết thúc, chú lân dũng mãnh ấy hạ đầu, rũ bỏ đuôi lân, cả khán đài lại một lần nữa trầm trồ. Phía sau chiếc đầu lân nặng trịch là gương mặt mướt mồ hôi của những cô gái tuổi đôi mươi, tóc búi cao, nụ cười rạng rỡ và ánh mắt sáng ngời.
Ảnh: Triển lãm Lân Sư Rồng bên trong Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ bao đời nay, Lân Sư Rồng luôn được xem là nghề của nam giới. Xuất phát từ các lò võ cổ truyền, bộ môn này đòi hỏi thể lực bền bỉ, cơ bắp rắn rỏi và sự gan lì. Trong quá khứ, phụ nữ thậm chí từng là một điều cấm kị đối với chiếc đầu lân. Quan niệm xưa cho rằng múa lân mang tính dương, việc phụ nữ chạm vào linh vật có thể làm mất đi sự linh thiêng và may mắn. Định kiến ấy kéo dài hàng thế kỷ, vô tình dựng lên một bức tường ngăn cách phụ nữ với tiếng trống, tiếng chiêng truyền thống.
Thế nhưng, dòng chảy thời gian đã chứng kiến một làn sóng mới mạnh mẽ đập tan những xiềng xích cổ hủ đó. Phụ nữ không còn đứng bên lề sân khấu để làm những công việc phụ họa như cầm cờ, múa quạt cho Ông Địa nữa. Họ đã bước thẳng vào trung tâm sân khấu, khoác lên mình bộ đồ lân và hiên ngang chinh phục nội dung mạo hiểm nhất “Nghệ thuật đỉnh cao Mai Hoa Thung”.
Trong giới Lân Sư Rồng, Mai Hoa Thung (múa lân trên cọc cao) được ví như, một trận địa khốc liệt mà ngay cả các đấng nam nhi đôi khi cũng phải rùng mình. Trận địa này mô phỏng một ngọn núi hiểm trở, được cấu thành từ hơn 20 cọc sắt dựng đứng có chiều cao từ 1 mét lên đến hơn 3 mét. Trên đỉnh mỗi cọc sắt chỉ là một chiếc đĩa tròn nhỏ bằng lòng bàn tay. Khoảng cách giữa các cọc không đều nhau, tạo nên những khoảng trống rộng tới gần 2 mét như thách thức lòng can đảm.
Tạo hóa vốn không ưu ái cho phụ nữ về cơ bắp hay sức bền khi đặt cạnh nam giới. Để thực hiện được những cú bật nhảy trên không trung, những cô gái phải trải qua một quá trình khổ luyện khắc nghiệt. Họ rèn luyện tấn pháp vững để đôi chân nhỏ bé bám chặt vào đĩa xích sắt, đẩy tạ hàng giờ để tăng sức bền cơ tay, và ngã hàng trăm lần từ trên cao xuống đệm tập để tôi luyện một tinh thần thép trước nỗi đau.
Thế nhưng, chính sự bất lợi ấy lại tạo nên thứ “vũ khí bí mật” của phái đẹp trên dàn Mai Hoa Thung đó là sự mềm mại và tính nhịp điệu. Nếu nam giới mang đến lối múa đầy cơ bắp, dứt khoát và oai nghiêm, phát ra tiếng động rầm rập mạnh mẽ, thì những bóng hồng lại thổi vào hình tượng con lân một sức sống vô cùng thanh thoát. Các động tác lắc hông, rướn mình, nghiêng đầu khi chú lân đứng thăng bằng độc nhất trên một chân được các bạn nữ thể hiện vô cùng mềm mại, uyển chuyển. Chú lân của họ không còn đơn thuần là đang vượt chướng ngại vật, mà như đang khiêu vũ uyển chuyển trên những đóa hoa mai bằng sắt.
Minh chứng đanh thép nhất cho sự bứt phá này chính là “Đoàn Nghệ thuật Lân Sư Rồng Tú Anh Đường” (phường Ô Môn, TP. Cần Thơ), cái nôi của phong trào lân sư rồng nữ tại Việt Nam. Được thành lập từ năm 2008 bởi võ sư Lương Ấn Đường, đoàn hiện sở hữu tới 9 Kỷ lục Việt Nam. Đặc biệt, Tú Anh Đường đã khiến giới mộ điệu quốc tế kinh ngạc khi xác lập 2 Kỷ lục Châu Á: “Nữ vận động viên múa Lân trên cột cao nhất (7 mét)” và “Đơn vị biểu diễn tiết mục Tứ lân nam nữ múa lân thả liễng trên mai hoa thung duy nhất tại Châu Á”.
Sự xuất hiện của những bóng hồng Tây Đô trên trận địa Mai Hoa Thung đã làm thay đổi diện mạo của bộ môn này, thúc đẩy việc đưa các nội dung thi đấu có sự tham gia của nữ giới vào hệ thống giải đấu quốc gia chính thức. Sự bứt phá này còn gọi tên những gương mặt trẻ như Lưu Thị Kim Thương (vận động viên sinh năm 2003), người đã cùng đồng đội nam cống hiến bài diễn Mai Hoa Thung nam nữ xuất sắc tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ IX sau nửa năm ròng rã khổ luyện, chứng minh năng lực không hề thua kém bất kỳ đấng nam nhi nào.
Ảnh: Đội Lân Sư Rồng Trường IVS đang biểu diễn trên Mai Hoa Thung
Nguồn: Lân Sư Rồng Trường IVS/ Facebook
Không dừng lại ở sàn đấu chuyên nghiệp, làn sóng lân nữ ngày nay đã lan tỏa mạnh mẽ vào các giảng đường, trường học và cả các nền tảng mạng xã hội của giới trẻ dưới hình thức các câu lạc bộ phong trào. Từ các giải đấu học đường tại trường học hình ảnh những nữ sinh Gen Z, Gen Alpha vừa thắt bím tóc vừa vác đầu lân múa dưới mặt đất, đánh trống hội đã trở nên quen thuộc. Nhiều bạn nữ còn trở thành những nhà sáng tạo nội dung trên TikTok, lan tỏa khoảnh khắc tập luyện kiên cường trên sân tập, truyền cảm hứng cho cộng đồng.
Tại câu lạc bộ Lân Sư Rồng của các bạn nữ sinh IVS, giàn cọc sắt khốc liệt không chỉ là nơi rèn luyện thể chất, mà đã trở thành không gian để các bạn khẳng định bản lĩnh cá nhân và tinh thần kỷ luật. Thay vì chọn những lối đi an toàn, các bạn trẻ nơi đây chọn đối mặt trực diện với nỗi sợ độ cao. Sự nghiêm khắc của bộ môn buộc các bạn phải tôi luyện sự kiên nhẫn, học cách lắng nghe và tin tưởng tuyệt đối vào người đồng hành để cùng nhau toả sáng với bộ môn này. Đây không chỉ là một bộ môn thể thao mà còn là những chương ký ức rực rỡ nhất của tuổi trẻ, minh chứng cho một thế hệ nữ sinh tự lập, kiên cường, dám bước ra khỏi vùng an toàn để chạm tay vào đỉnh cao của nghệ thuật truyền thống.
Sự bức phá của nữ giới trên những đỉnh cọc cao không còn là câu chuyện về một sở thích hay một loại hình diễn xướng dân gian thuần túy. Đó là lời tuyên ngôn mạnh mẽ về bình đẳng giới. Nó chứng minh rằng bản lĩnh không được đo bằng độ dày của cơ bắp, mà được đo bằng khoảng cách từ mặt đất lên tới đỉnh cọc cao, nơi đam mê chiến thắng mọi nỗi sợ hãi của một người con gái. Tiếng trống lân ngày nay vang lên, không chỉ để cầu tài lộc, bình an, mà còn là tiếng trống reo vui cho sự tự do và bản lĩnh của những bóng hồng thời đại mới.
Tài liệu tham khảo:
- Lê Văn & Hữu Khoa (2018), “Kỳ nữ mai hoa thung”, Báo Tuổi Trẻ Online.
- Phương Linh ( 2023),“Khổ luyện để trở thành kỳ nữ Mai hoa thung”, Báo Lao Động.
- Đăng Huỳnh ( 2021), “ Chuyện về đội lân nữ Cần Thơ”, Báo điện tử Cần Thơ.
- Bùi My ( 2022), “Thót tim xem nữ lân sư rồng 19 tuổi trình diễn tuyệt kỹ lên Mai hoa thung”, Báo Dân Việt.
